Θεάσεις: 14,837
ΑΡΘΡΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ
του Αλέξανδρου Γ. Αλεξανδρίδη, φιλολόγου
Αγαπητοί μαθητές, το κείμενο που έχετε στα χέρια σας απευθύνεται αποκλειστικά σε σας και έχει αντικειμενικό σκοπό να σας καθοδηγήσει και να σας ξεδιαλύνει σκοτεινά σημεία σε ό,τι αφορά τη διαδικασία παραγωγής κειμένου στο μάθημα της έκθεσης – έκφρασης. Με ιδιαίτερο αίσθημα ευθύνης, επικαλούμαι την προσοχή σας, για την πλήρη κατανόηση των παρακάτω κατευθυντήριων οδηγιών που θα αναγνώσετε.
Η συγγραφή ενός κειμένου είναι μία δύσκολη και επίπονη εργασία, η οποία απαιτεί πάνω απ’ όλα διάθεση, πείσμα και μεράκι για δουλειά. Πρώτη και κυρίαρχη αρετή σε ένα μαθητικό κείμενο θεωρείται η σαφήνεια και η καθαρότητα στη διατύπωση των ιδεών. Ακολουθούν ο φροντισμένος και δεμένος λόγος, η σωστή διάρθρωση του περιεχομένου, η επαρκής τεκμηρίωση των ιδεών, η ορθογραφημένη αποτύπωση νοημάτων, καθώς και η καλή αισθητική εικόνα του γραπτού. Είναι βέβαια τόσα πολλά τα πράγματα που μπορεί κανείς να επισημάνει, για να περιγράψει ένα καλό κείμενο, που όσα και να αναφέρονταν παραπάνω, πάλι θα έλειπαν άλλα τόσα. Το συμπέρασμα που εξάγεται είναι ότι η παραγωγή γραπτού λόγου είναι μια σύνθετη διαδικασία, συνεχώς εξελίξιμη και πάντοτε βελτιώσιμη. Από αυτήν την άποψη, κανείς δεν μπορεί να θεωρηθεί τέλειος συγγραφέας. Μερικά όμως πράγματα μπορούν να αποτελέσουν ένα συνοπτικό κώδικα, ας μου επιτραπεί ο όρος, δεοντολογικής μαθητικής γραφής κειμένων. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να προσέξετε είναι η γενική εικόνα που αποδίδει το γραπτό σας κείμενο. Με απλά λόγια, πως αυτό θα φαίνεται στο μάτι ενός άλλου ανθρώπου. Αν δηλαδή τα γράμματά σας είναι ευανάγνωστα, όμορφα και προπαντός, αν δεν υπάρχουν διαγραφές στο κείμενο (μουντζούρες). Κατόπιν περάστε σε πιο τεχνικά θέματα του γραπτού σας. Ξεκινήστε από την παραγραφοποίηση και ελέγξτε κατά πόσο τα νοήματά σας χωρίστηκαν επιτυχώς με τις παραγράφους που δημιουργήσατε. Μην ξεχνάτε να ξεκινάτε πάντα το κείμενό σας με παράγραφο, να είστε προσεκτικοί στην έκταση που δίνετε στις παραγράφους σας και να επιδιώκετε αυτές να είναι ισοβαρείς σε μέγεθος (όσο αυτό είναι δυνατό) και να έχουν σωστή δομική διάρθρωση (θεματική περίοδο, σχόλια – λεπτομέρειες, περίοδο κατακλείδα). Η ισοβαρής διαίρεση παραγράφων ισχύει βέβαια και για την αντιμετώπιση των ερωτημάτων ενός θέματος. Καμία ερώτηση, που διατυπώνεται ρητά μέσα στο θέμα σας δεν πρέπει να μοιάζει παραμελημένη και ανεπτυγμένη «φτωχά». Εξυπακούεται ότι απαντάμε πάντα σε όλα τα ερωτήματα που μας θέτονται, με όση ευκρίνεια απόψεων και τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία μπορούμε, ενώ προσέχουμε, αν μπορούμε να αναφέρουμε και κάποια πράγματα που δε ζητούνται, αλλά είναι απολύτως αναγκαία. Όπως για παράδειγμα στην ανάπτυξη ενός προβλήματος, η επισήμανση κάποιων τρόπων επίλυσής του. Φυσικά, όταν παραθέτουμε απόψεις για κάτι που δε ζητείται ρητά στο θέμα μας, τότε είμαστε συνοπτικοί και επιγραμματικοί, για να μη θεωρηθούν περιττά όσα λέμε. Πολύ σημαντικό είναι το θέμα της ορθογραφίας του κειμένου σας και σ’ αυτό δίδεται μεγάλη βαρύτητα. Μην ξεχνάτε ότι τις εκθέσεις σας διορθώνουν φιλόλογοι, που έχουν μια ιδιαίτερη ευαισθησία στο θέμα του ορθογραφημένου λόγου. Το ίδιο φυσικά ισχύει σε όλα τα γλωσσικού τύπου μαθήματα, πολύ δε περισσότερο στην έκθεση, που είναι η κορυφή τους. Για να αποφύγετε λοιπόν το σκόπελο της ανορθογραφίας, ξαναδιαβάστε πολλές φορές το κείμενό σας και σχολαστικά ελέγξτε την ορθογραφία του. Αν δεν είστε σίγουροι για τη γραφή κάποιων λέξεων, προσπαθήστε να τις αλλάξετε με κάποιες που γνωρίζετε σίγουρα. Είναι καλύτερο ένα ορθογραφημένο γραπτό με πιο απλό λεξιλόγιο, παρά ένα ανορθόγραφο με εξεζητημένους όρους.
Hur JetonCasinos förklarar onlinecasinots utveckling på den svenska marknaden
Den svenska onlinecasinobranschen har genomgått en av de mest dramatiska förändringarna inom europeisk spelreglering under de senaste decennierna. Från en oreglerad gråzon där utländska operatörer dominerade utan tillstånd, till ett strikt licensierat system under Spelinspektionens överinseende – resan har varit komplex och präglad av politiska kompromisser, juridiska utmaningar och teknologisk innovation. För att förstå var den svenska spelmarknaden befinner sig idag måste man gå tillbaka till de strukturella beslut som fattades redan under tidigt 2000-tal och följa hur dessa lade grunden för den omreglering som trädde i kraft den 1 januari 2019. Analysplattformar och branschobservatörer som specialiserar sig på betalningslösningar och casinoekosystem har bidragit till att kartlägga denna utveckling på ett sätt som traditionella medier sällan gör med tillräcklig teknisk precision.
Från statligt monopol till licensierad konkurrens – den regulatoriska bakgrunden
Sverige hade under lång tid ett av Europas mest rigida statliga spelmonopol. Svenska Spel, grundat 1997 genom sammanslagningen av Tipstjänst och Penninglotteriet, kontrollerade i princip hela den inhemska spelmarknaden. Systemet byggde på tanken att ett statligt kontrollerat monopol bäst skyddade konsumenterna mot spelberoende och ekonomisk exploatering. Problemet var att detta resonemang kolliderade med verkligheten: svenska spelare sökte sig i allt större utsträckning till utländska operatörer som Malta-licensierade kasinon, och statens kontroll över spelandet urholkades successivt.
EU-domstolens praxis under 2000-talet komplicerade bilden ytterligare. I flera avgöranden – bland annat Placanica-målet från 2007 – fastslog domstolen att nationella spelmonopol visserligen kan vara förenliga med EU-rätten, men att de måste vara konsekvent utformade och faktiskt tjäna de sociala skyddssyften de påstår sig värna om. Svenska myndigheters försök att blockera utländska operatörer bedömdes av många juridiska experter som inkonsekvent, eftersom staten samtidigt tillät och till och med marknadsförde sina egna expansiva spelformer. Denna rättsliga osäkerhet skapade ett vacuum som internationella operatörer fyllde utan att egentligen bryta mot någon tydlig lagstiftning.
Utredningen som ledde fram till den nya spellagen påbörjades på allvar runt 2015. Spelutredningen, ledd av Lotteriinspektionen (numera Spelinspektionen), presenterade sina slutsatser i betänkandet SOU 2017:30 och föreslog ett system där privata aktörer kunde ansöka om svenska licenser mot att de uppfyllde krav på ansvarsfullt spelande, konsumentskydd och skatteinbetalning. Skattenivån sattes till 18 procent på bruttospelintäkterna (GGR), vilket var avsiktligt satt lägre än i många andra europeiska jurisdiktioner för att göra det attraktivt för seriösa operatörer att söka licens snarare än att fortsätta verka i gråzonen.
Omregleringen 2019 och dess omedelbara effekter på marknadsstrukturen
När den nya spellagen trädde i kraft den 1 januari 2019 skedde en omedelbar omstrukturering av marknaden. Spelinspektionen utfärdade under det första kvartalet licenser till ett stort antal operatörer, och i slutet av 2019 hade över 80 bolag erhållit tillstånd att erbjuda onlinecasinospel till svenska konsumenter. Bland de tidiga licensinnehavarna återfanns etablerade namn som Kindred Group (ägare av Unibet), Betsson, LeoVegas och flera internationella storspelbolag med europeisk bas.
Effekterna var mätbara. Spelinspektionens egna rapporter visade att kanalisationsgraden – andelen spel som sker hos licensierade operatörer – steg från uppskattningsvis 55–60 procent år 2018 till över 75 procent under 2020. Det innebar att en större andel av de pengar svenska spelare satsade faktiskt stannade inom det reglerade systemet, med de konsumentskyddsmekanismer och skatteintäkter det medförde. Statens skatteintäkter från onlinespel ökade markant, om än inte lika dramatiskt som optimisterna hade hoppats, delvis på grund av att marknaden visade sig vara mer konkurrensutsatt och marginalerna lägre än förväntat.
En kritisk komponent i det nya systemet var Spelpaus – det nationella självavstängningsregistret som trädde i kraft samtidigt med omregleringen. Alla licensierade operatörer var skyldiga att ansluta sig och respektera spelarnas självavstängningar. Detta var en teknisk utmaning som krävde standardiserade API-integrationer och realtidskontroller vid varje inloggningsförsök. Implementeringen var inte felfri – under de första månaderna rapporterades brister i hur snabbt operatörerna uppdaterade sina system – men mekanismen som helhet representerade ett genuint framsteg jämfört med den tidigare situationen där varje operatör hanterade ansvarsfrågor isolerat.
Betalningslösningar utgjorde en annan central dimension av omregleringen. Under gråzonsperioden hade många utländska kasinon använt sig av kreativa betalningsvägar för att kringgå svenska bankers informella blockeringar. Med licenssystemet normaliserades betalningsflödena, och aktörer som specialiserade sig på digitala plånböcker och alternativa betalningsmetoder fick en naturlig roll i ekosystemet. Sajter som dokumenterar detta landskap, exempelvis http://jeton-casinos.com, speglar hur betalningsinfrastrukturen har blivit en integrerad del av hur spelare utvärderar och väljer plattformar, snarare än ett tekniskt sidospår.
Teknologisk utveckling och spelupplevelsens förändring
Parallellt med den regulatoriska omvandlingen har den teknologiska utvecklingen omformat vad ett onlinecasino faktiskt erbjuder. Under de tidiga åren av onlinecasinospel i Sverige – grovt räknat perioden 2000–2010 – dominerade enkla Flash-baserade spel med begränsad grafik och statisk spelmekanik. Spelupplevelsen var funktionell men saknade den atmosfär och det djup som landbaserade kasinon kunde erbjuda. Det var ett kompromissernas medium.
Övergången till HTML5 runt 2012–2014 markerade ett teknologiskt skifte. Flash-teknologin var beroende av plugin-installationer och fungerade dåligt på mobila enheter, medan HTML5 möjliggjorde sömlös spelning direkt i webbläsaren oavsett enhet. Konsekvensen var dramatisk: andelen spel som skedde via mobila enheter exploderade. Enligt branschdata från H2 Gambling Capital utgjorde mobilspel mindre än 20 procent av onlinecasinoomsättningen i Sverige 2012, men hade passerat 65 procent vid 2019 års omreglering och fortsatte stiga under åren därefter.
Live casino-segmentet representerar kanske den mest intressanta teknologiska utvecklingen under 2010-talet. Evolution Gaming, grundat i Stockholm 2006 och sedermera börsnoterat på Nasdaq Stockholm, byggde en affärsmodell kring att streama riktiga dealers och bords till spelare via höghastighetsinternet. Bolagets tillväxt är ett mått på hur svenska spelare tog till sig formatet: från en nischprodukt till att live casino idag utgör en av de snabbast växande kategorierna inom onlinespel. Evolutionens intäkter ökade från drygt 300 miljoner euro 2018 till över 1,5 miljarder euro 2022, en tillväxt som i hög grad drivits av europeiska reglerade marknader inklusive Sverige.
Spelautomater – slots – har genomgått en parallell evolution. Moderna videoslots från leverantörer som NetEnt (grundat i Göteborg 1996), Play’n GO och Thunderkick erbjuder komplex spelmekanik med multipla bonusfunktioner, progressiva jackpottar och narrativa element som var otänkbara i de tidiga Flash-spelen. Reglering har här haft en direkt effekt på speldesign: Spelinspektionens krav på att bonusfunktioner ska vara möjliga att stänga av, och att spel ska ha tydliga RTP-värden (Return to Player) synliga för spelaren, har tvingat leverantörer att tänka om kring hur de kommunicerar spelmekanik. Det är en form av reglering som påverkar produktdesignen på ett fundamentalt sätt.
Utmaningar och framtida riktningar för den svenska spelmarknaden
Trots att omregleringen på många sätt kan betraktas som en framgång har den inte löst alla problem. En av de mest ihållande utmaningarna är förekomsten av icke-licensierade operatörer som fortsätter att rikta sig mot svenska spelare. Spelinspektionen publicerar regelbundet listor över blockerade domäner och har samarbetat med svenska internetleverantörer för att implementera DNS-blockering mot olovliga sajter. Effektiviteten av dessa åtgärder är omdebatterad – tekniskt kunniga spelare kan kringgå blockering via VPN – men de sänder en tydlig signal om att myndigheten tar sitt tillsynsansvar på allvar.
Bonusregleringen är ett annat område där den svenska marknaden sticker ut. Spellagen föreskriver att operatörer endast får erbjuda en välkomstbonus per spelare och spelbolag, och att bonusar måste vara transparenta och rättvisa. Syftet var att minska aggressiv marknadsföring och de ibland vilseledande omsättningskraven som präglade gråzonsperioden. Konsekvensen har dock blivit att den svenska marknaden i bonushänseende är mer restriktiv än exempelvis den maltesiska, vilket har skapat en dynamik där vissa spelare aktivt söker sig till utländska operatörer för att få tillgång till mer generösa erbjudanden.
Spelansvarsfrågorna har också blivit mer komplexa med tidens gång. Forskning från Folkhälsomyndigheten och Centralförbundet för alkohol- och narkotikaupplysning (CAN) visar att andelen problemspelare i Sverige inte har minskat i den utsträckning som optimisterna hoppades på efter omregleringen. Spelpaus-systemet fungerar tekniskt, men spelberoende är ett beteendeproblem som inte löses enbart av tekniska spärrar. Debatten om huruvida onlinecasinon bör tillåtas marknadsföra sig på tv och i sociala medier har blossat upp med jämna mellanrum, och 2020 infördes temporära pandemirestiktioner som begränsade bonusmarknadsföring ytterligare.
JetonCasinos och liknande branschanalytiker har pekat på att betalningsekosystemet kommer att spela en avgörande roll för marknadens framtida form. Kryptovalutor, direktbanksbetalningar via Open Banking-standarder och digitala plånböcker förändrar hur spelare hanterar sina spelkonton. Spelinspektionen har hittills inte tagit en tydlig ställning till kryptovalutor som betalningsmedel i det licensierade systemet, men frågan kommer oundvikligen att behöva adresseras när teknologin mognar och efterfrågan ökar.
Artificial intelligence och maskininlärning börjar också hitta konkreta tillämpningar inom spelansvar. Flera operatörer verksamma på den svenska marknaden har investerat i system som analyserar spelmönster i realtid och kan flagga beteenden som indikerar problematiskt spelande – ovanligt höga insatser, snabb ökning av spelfrekvens, eller spelande under ovanliga tider på dygnet. Dessa system kan trigga automatiska interventioner, som att spelaren erbjuds ett samtal med en spelansvarshandläggare eller att en tillfällig insatsgräns aktiveras. Det är en form av proaktivt spelansvarsarbete som sträcker sig bortom de reaktiva mekanismerna som Spelpaus representerar.
Den svenska onlinecasinomarknaden befinner sig i ett tillstånd av kontinuerlig förändring, drivet av teknologisk innovation, regulatorisk anpassning och förändrade konsumentbeteenden. Omregleringen 2019 skapade ett ramverk som var mer ändamålsenligt än det tidigare monopolsystemet, men det är tydligt att varken reglerare eller operatörer kan betrakta det som ett färdigt projekt. De kommande åren kommer sannolikt att präglas av ytterligare skärpning av spelansvarsreglerna, fortsatt teknologisk disruption inom betalningslösningar och spelformat, samt en pågående diskussion om hur balansen mellan konsumentskydd och marknadsfrihet bäst uppnås i en digital miljö som per definition saknar geografiska gränser.
Είστε φυσικά ελεύθεροι να εκφράσετε τις προσωπικές σκέψεις, ιδέες και συναισθήματα, τηρώντας όμως τα όρια του επιτρεπτού και του λογικού. Πάντως, ό,τι κι αν υποστηρίξετε, είστε σίγουρα υποχρεωμένοι να το τεκμηριώσετε με ακρίβεια. Όσο πιο πειστική είναι η αποδεικτική σας σκέψη, τόσο πιο αξιόλογο θεωρείται το γραπτό σας και τόσο πιο ώριμη και πετυχημένη η συγγραφική σας απόπειρα. Αποφύγετε τις απολυτότητες, το συνθηματολογικό λόγο, τις «κλισέ» εκφράσεις, καθώς και τη χρήση πολλών παραδειγμάτων και γνωμικών. Εκφραστείτε απλά, κατανοητά και προσωπικά. Και μην ξεχνάτε ότι η έκθεση ιδεών, για την οποία μέχρι τώρα μιλάμε, γράφετε πάντα στο γ΄ ενικό ή γ΄ πληθυντικό πρόσωπο. Σε κάποιες περιπτώσεις και στο α΄ πληθυντικό. Αποφύγετε εντελώς τη χρήση του α΄ ενικού προσώπου. Και αυτό γιατί προσωποποιεί το γραπτό σας λόγο άγαρμπα. Ό,τι γράφετε είναι φυσικά δικό σας δημιούργημα. Οι ιδέες που παρουσιάζετε είναι ασφαλώς δικές σας. Δε χρειάζονται επιβεβαίωση ταυτότητας του τύπου: «πιστεύω, θεωρώ, έχω τη γνώμη, σημειώνω, τονίζω και άλλα τέτοια συναφή». Να είστε απρόσωποι, ξεκάθαροι και επαρκώς τεκμηριωμένοι σε όσα γράφετε. Η έκθεση ιδεών δεν είναι εξομολόγηση, ούτε φιλική κουβέντα, ούτε διάλογος, ούτε και προφορική ομιλία. Για το λόγο αυτό δε γράφουμε ποτέ με τον τρόπο που μιλάμε. Ο προφορικός λόγος είναι πρόχειρος και απλός. Στο κείμενό μας προσπαθούμε να είμαστε πιο επίσημοι και σύνθετοι.
Τηρούμε πάντοτε το όριο ανάπτυξης που μας έχει δοθεί, με μια επιτρεπτή απόκλιση 20 – 30 λέξεων προς τα πάνω ή προς τα κάτω. Για να πετύχουμε το επιθυμητό όριο κειμένου που μας ζητούν και για να αποφύγουμε τυχόν επαναλήψεις νοημάτων και ιδεών, χρησιμοποιούμε υποχρεωτικά σχεδιάγραμμα περιεχομένου, προτού να αρχίσουμε την ανάπτυξή μας. Το σχεδιάγραμμα μας βοηθά να οριοθετήσουμε το περιεχόμενο της σκέψης και των ιδεών μας και προσδιορίζει από την αρχή το πλαίσιο στο οποίο θα κινηθεί η ανάπτυξή μας. Εφαρμόζουμε την τεχνική αυτή, όσο κι αν φαίνεται ότι είναι χρονοβόρα και κουραστική, γιατί μόνο θετικά έχει να μας προσφέρει. Με αφορμή την παρατήρησή μου για το θέμα των επαναλήψεων σε νοήματα, σας εφιστώ την προσοχή και στις επαναλήψεις λέξεων. Φροντίζουμε να μη χρησιμοποιούμε συνεχώς τις ίδιες λέξεις. Αυτό γίνεται κουραστικό και δείχνει αδυναμία ευρείας χρήσης της γλώσσας. Συνεπώς, η επαναλαμβανόμενη χρήση της ίδιας λέξης είναι κάτι το απαγορευτικό για την έκθεση.
Σε σχέση με την τεχνική ανάπτυξης των θέσεών σας, επιδιώξτε να κινείστε πάντα στη «μέση οδό». Μην παίρνετε σαφή θέση υπέρ ή κατά των θεμάτων που επεξεργάζεστε. Να σκέφτεστε πάντα διπλωματικά. Κινούμαι στη μέση και έχω κοντά μου όλες τις αντιτιθέμενες απόψεις. Μπορώ να κερδίσω όλους τους αναγνώστες του κειμένου μου, οι οποίοι σίγουρα δε θα έχουν όλοι την ίδια άποψη πάνω στο θέμα. Βέβαια, υπάρχουν και θέματα που δε χωρούν καμία αμφισβήτηση. Σ’ αυτά είμαι φυσικά απόλυτος στη διατύπωση της θέσης μου (π.χ. στην αξιολόγηση του προβλήματος των ναρκωτικών, στο θέμα της βίας, της εγκληματικότητας, του ρατσισμού και σε άλλα σχετικά προβλήματα και φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας).
Πάντως, είναι πολύ πιθανό να σας ζητηθεί να γράψετε ένα κείμενο που δεν είναι της κλασικής μορφής μιας έκθεσης ιδεών. Πολύ συχνά ζητείται από τους μαθητές να γράψουν επιστολές, ομιλίες, άρθρα1 ή και δοκίμια. Προσέξτε στις περιπτώσεις αυτές κάποια πράγματα που έχουν να κάνουν με το ύφος του λόγου, το πρόσωπο στο οποίο πρέπει να γραφεί το κείμενο και ποια είναι η σωστή παρουσίαση στο χαρτί, ανάλογα με την κατηγορία στην οποία ανήκει. Στις περιπτώσεις των άρθρων και των δοκιμίων τα πράγματα είναι απλά. Γράφετε σε ύφος επίσημο και τεκμηριωμένο, χωρίς ουσιαστικές διαφορές από την έκθεση ιδεών, προσέχοντας ότι στην κατηγορία του στοχαστικού δοκιμίου, το ύφος επιβάλλεται να είναι συνειρμικό. Και στις δύο μάλιστα περιπτώσεις το κείμενο είναι ενυπόγραφο. Στο τέλος δηλαδή γράφετε το όνομά σας ως συντάκτες ενός δημοσιογραφικού κειμένου (άρθρου) ή ως συγγραφείς κειμένου γενικότερου προβληματισμού (δοκιμίου)2. Στην περίπτωση της επιστολής, πρέπει να προσδιορίσετε αρχικά το είδος του ύφους της, επίσημο ή πρόχειρο – οικείο, ανάλογα με τον παραλήπτη της. Μην ξεχνάτε να σημειώσετε στην αρχή τα προσωπικά σας στοιχεία και την ημερομηνία γραφής της, όπως και μια τυπική έκφραση προσφώνησης του παραλήπτη (π.χ. αγαπητέ κύριε ή κυρία σε επίσημο γράμμα ή φίλε… σε γράμμα που προορίζεται για πολύ γνωστό σας πρόσωπο). Στο τέλος συμπεριλάβετε και μια ανάλογη επιφώνηση (π.χ. με σεβασμό, με τιμή, με εκτίμηση, με εγκάρδιους χαιρετισμούς, με φιλικούς χαιρετισμούς κ.τ.λ.). Σε κάθε περίπτωση η επιλογή είναι δική σας, ανάλογα με το είδος του κειμένου και περισσότερο σε σχέση με το πρόσωπο που υποτίθεται πως θα είναι ο αποδέκτης του. Για την περίπτωση δε της σύνταξης προφορικής ομιλίας (δηλαδή λόγου), επιβάλλεται να γράψετε μια ταιριαστή με την περίσταση προσφώνηση, όπως και επιφώνηση (σας ευχαριστώ για την προσοχή σας, ευχαριστώ που με ακούσατε, ελπίζω να βοήθησα στους προβληματισμούς σας κ.λπ.).
Σε κάθε περίπτωση πάντως, πρέπει να προσαρμόζετε τη μορφή του κειμένου σας και το ύφος του ανάλογα με το είδος του, το οποίο πρέπει να έχετε αναζητήσει από την αρχή που αντικρίζετε το θέμα σας, ώστε να μην είστε αναγκασμένοι στο τέλος να κάνετε αλλαγές, που ίσως τότε να μην είναι εφικτό να πραγματοποιηθούν.
Προσπάθησα να δώσω, όσο αυτό είναι εφικτό και όσο είναι δυνατή μια πλήρης ανάπτυξη κατευθυντήριων οδηγιών γραφής ενός κειμένου, ένα συνοπτικό οδηγό βασικών κανόνων για τη συγγραφή ενός προσεγμένου γραπτού αποσπάσματος. Η επιτυχία στη συγγραφή πάντως, επιμένω ότι κατακτείται με τη συνεχή ενασχόληση με το γραπτό λόγο. Όσο γράφετε, γίνεστε καλύτεροι, αποδοτικότεροι και πληρέστεροι στις αναπτύξεις σας. Αν αισθανθείτε πραγματική αγάπη για το λόγο (προφορικό ή γραπτό), αν δείτε την έκθεση όχι σαν αγγαρεία, αλλά σαν έκφραση και αποκάλυψη (ή ανακάλυψη) του εαυτού σας και του εσωτερικού σας κόσμου, τότε σίγουρα θα πετύχετε ένα τουλάχιστον αξιοπρεπές κείμενο.
Πολλοί λένε ότι η συγγραφή κειμένων είναι ταλέντο και γεννιέσαι μ’αυτό. Εγώ σαν καθηγητής πιστεύω ότι τεχνικά και περιεχομένου θέματα της έκθεσης διδάσκονται και μαθαίνονται με την πάροδο του χρόνου. Βέβαια, είναι μια χρονοβόρα διαδικασία, που χρειάζεται υπομονή και συνεχή ενασχόληση. Και τα ταλέντα του λοιπόν μπορεί να τα καλλιεργήσει ο άνθρωπος και να γίνει καλύτερος σε όσα έχει, αλλά και να αποκτήσει και όσα δεν έχει. Γι’ αυτό συστηματική δουλειά, προσοχή και ωριμότητα θέσεων, ιδεών και εφαρμογής τεχνικών κανόνων.
Καλή επιτυχία και καλή συγγραφή!
Θεσσαλονίκη, 2 Φεβρουαρίου 2004
Επιμέλεια:
Αλέξανδρος Γ. Αλεξανδρίδης
ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ
-
1 Υπενθυμίζεται ότι, εάν πρέπει να γράψετε άρθρο, είστε υποχρεωμένοι να δώσετε και έναν τίτλο ενδεικτικό του περιεχομένου του.
-
2 Διευκρινίζεται ότι για τις ανάγκες της διαφύλαξης του απορρήτου των διαγωνιζομένων στις Πανελλαδικές εξετάσεις, απαγορεύεται η καταγραφή οποιουδήποτε προσωπικού στοιχείου ταυτότητας μέσα στο γραπτό, που ο μαθητής παραδίδει προς βαθμολόγηση.
Σχετικά
Μαρ 6 2006
Παραγωγή κειμένου στο Ενιαίο και Τεχνικό Λύκειο
ΑΡΘΡΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΕΙΜΕΝΟΥ ΣΤΟ ΕΝΙΑΙΟ ΚΑΙ ΤΕΧΝΙΚΟ ΛΥΚΕΙΟ
του Αλέξανδρου Γ. Αλεξανδρίδη, φιλολόγου
Αγαπητοί μαθητές, το κείμενο που έχετε στα χέρια σας απευθύνεται αποκλειστικά σε σας και έχει αντικειμενικό σκοπό να σας καθοδηγήσει και να σας ξεδιαλύνει σκοτεινά σημεία σε ό,τι αφορά τη διαδικασία παραγωγής κειμένου στο μάθημα της έκθεσης – έκφρασης. Με ιδιαίτερο αίσθημα ευθύνης, επικαλούμαι την προσοχή σας, για την πλήρη κατανόηση των παρακάτω κατευθυντήριων οδηγιών που θα αναγνώσετε.
Η συγγραφή ενός κειμένου είναι μία δύσκολη και επίπονη εργασία, η οποία απαιτεί πάνω απ’ όλα διάθεση, πείσμα και μεράκι για δουλειά. Πρώτη και κυρίαρχη αρετή σε ένα μαθητικό κείμενο θεωρείται η σαφήνεια και η καθαρότητα στη διατύπωση των ιδεών. Ακολουθούν ο φροντισμένος και δεμένος λόγος, η σωστή διάρθρωση του περιεχομένου, η επαρκής τεκμηρίωση των ιδεών, η ορθογραφημένη αποτύπωση νοημάτων, καθώς και η καλή αισθητική εικόνα του γραπτού. Είναι βέβαια τόσα πολλά τα πράγματα που μπορεί κανείς να επισημάνει, για να περιγράψει ένα καλό κείμενο, που όσα και να αναφέρονταν παραπάνω, πάλι θα έλειπαν άλλα τόσα. Το συμπέρασμα που εξάγεται είναι ότι η παραγωγή γραπτού λόγου είναι μια σύνθετη διαδικασία, συνεχώς εξελίξιμη και πάντοτε βελτιώσιμη. Από αυτήν την άποψη, κανείς δεν μπορεί να θεωρηθεί τέλειος συγγραφέας. Μερικά όμως πράγματα μπορούν να αποτελέσουν ένα συνοπτικό κώδικα, ας μου επιτραπεί ο όρος, δεοντολογικής μαθητικής γραφής κειμένων. Το πρώτο πράγμα που πρέπει να προσέξετε είναι η γενική εικόνα που αποδίδει το γραπτό σας κείμενο. Με απλά λόγια, πως αυτό θα φαίνεται στο μάτι ενός άλλου ανθρώπου. Αν δηλαδή τα γράμματά σας είναι ευανάγνωστα, όμορφα και προπαντός, αν δεν υπάρχουν διαγραφές στο κείμενο (μουντζούρες). Κατόπιν περάστε σε πιο τεχνικά θέματα του γραπτού σας. Ξεκινήστε από την παραγραφοποίηση και ελέγξτε κατά πόσο τα νοήματά σας χωρίστηκαν επιτυχώς με τις παραγράφους που δημιουργήσατε. Μην ξεχνάτε να ξεκινάτε πάντα το κείμενό σας με παράγραφο, να είστε προσεκτικοί στην έκταση που δίνετε στις παραγράφους σας και να επιδιώκετε αυτές να είναι ισοβαρείς σε μέγεθος (όσο αυτό είναι δυνατό) και να έχουν σωστή δομική διάρθρωση (θεματική περίοδο, σχόλια – λεπτομέρειες, περίοδο κατακλείδα). Η ισοβαρής διαίρεση παραγράφων ισχύει βέβαια και για την αντιμετώπιση των ερωτημάτων ενός θέματος. Καμία ερώτηση, που διατυπώνεται ρητά μέσα στο θέμα σας δεν πρέπει να μοιάζει παραμελημένη και ανεπτυγμένη «φτωχά». Εξυπακούεται ότι απαντάμε πάντα σε όλα τα ερωτήματα που μας θέτονται, με όση ευκρίνεια απόψεων και τεκμηριωμένη επιχειρηματολογία μπορούμε, ενώ προσέχουμε, αν μπορούμε να αναφέρουμε και κάποια πράγματα που δε ζητούνται, αλλά είναι απολύτως αναγκαία. Όπως για παράδειγμα στην ανάπτυξη ενός προβλήματος, η επισήμανση κάποιων τρόπων επίλυσής του. Φυσικά, όταν παραθέτουμε απόψεις για κάτι που δε ζητείται ρητά στο θέμα μας, τότε είμαστε συνοπτικοί και επιγραμματικοί, για να μη θεωρηθούν περιττά όσα λέμε. Πολύ σημαντικό είναι το θέμα της ορθογραφίας του κειμένου σας και σ’ αυτό δίδεται μεγάλη βαρύτητα. Μην ξεχνάτε ότι τις εκθέσεις σας διορθώνουν φιλόλογοι, που έχουν μια ιδιαίτερη ευαισθησία στο θέμα του ορθογραφημένου λόγου. Το ίδιο φυσικά ισχύει σε όλα τα γλωσσικού τύπου μαθήματα, πολύ δε περισσότερο στην έκθεση, που είναι η κορυφή τους. Για να αποφύγετε λοιπόν το σκόπελο της ανορθογραφίας, ξαναδιαβάστε πολλές φορές το κείμενό σας και σχολαστικά ελέγξτε την ορθογραφία του. Αν δεν είστε σίγουροι για τη γραφή κάποιων λέξεων, προσπαθήστε να τις αλλάξετε με κάποιες που γνωρίζετε σίγουρα. Είναι καλύτερο ένα ορθογραφημένο γραπτό με πιο απλό λεξιλόγιο, παρά ένα ανορθόγραφο με εξεζητημένους όρους.
Hur JetonCasinos förklarar onlinecasinots utveckling på den svenska marknaden
Den svenska onlinecasinobranschen har genomgått en av de mest dramatiska förändringarna inom europeisk spelreglering under de senaste decennierna. Från en oreglerad gråzon där utländska operatörer dominerade utan tillstånd, till ett strikt licensierat system under Spelinspektionens överinseende – resan har varit komplex och präglad av politiska kompromisser, juridiska utmaningar och teknologisk innovation. För att förstå var den svenska spelmarknaden befinner sig idag måste man gå tillbaka till de strukturella beslut som fattades redan under tidigt 2000-tal och följa hur dessa lade grunden för den omreglering som trädde i kraft den 1 januari 2019. Analysplattformar och branschobservatörer som specialiserar sig på betalningslösningar och casinoekosystem har bidragit till att kartlägga denna utveckling på ett sätt som traditionella medier sällan gör med tillräcklig teknisk precision.
Från statligt monopol till licensierad konkurrens – den regulatoriska bakgrunden
Sverige hade under lång tid ett av Europas mest rigida statliga spelmonopol. Svenska Spel, grundat 1997 genom sammanslagningen av Tipstjänst och Penninglotteriet, kontrollerade i princip hela den inhemska spelmarknaden. Systemet byggde på tanken att ett statligt kontrollerat monopol bäst skyddade konsumenterna mot spelberoende och ekonomisk exploatering. Problemet var att detta resonemang kolliderade med verkligheten: svenska spelare sökte sig i allt större utsträckning till utländska operatörer som Malta-licensierade kasinon, och statens kontroll över spelandet urholkades successivt.
EU-domstolens praxis under 2000-talet komplicerade bilden ytterligare. I flera avgöranden – bland annat Placanica-målet från 2007 – fastslog domstolen att nationella spelmonopol visserligen kan vara förenliga med EU-rätten, men att de måste vara konsekvent utformade och faktiskt tjäna de sociala skyddssyften de påstår sig värna om. Svenska myndigheters försök att blockera utländska operatörer bedömdes av många juridiska experter som inkonsekvent, eftersom staten samtidigt tillät och till och med marknadsförde sina egna expansiva spelformer. Denna rättsliga osäkerhet skapade ett vacuum som internationella operatörer fyllde utan att egentligen bryta mot någon tydlig lagstiftning.
Utredningen som ledde fram till den nya spellagen påbörjades på allvar runt 2015. Spelutredningen, ledd av Lotteriinspektionen (numera Spelinspektionen), presenterade sina slutsatser i betänkandet SOU 2017:30 och föreslog ett system där privata aktörer kunde ansöka om svenska licenser mot att de uppfyllde krav på ansvarsfullt spelande, konsumentskydd och skatteinbetalning. Skattenivån sattes till 18 procent på bruttospelintäkterna (GGR), vilket var avsiktligt satt lägre än i många andra europeiska jurisdiktioner för att göra det attraktivt för seriösa operatörer att söka licens snarare än att fortsätta verka i gråzonen.
Omregleringen 2019 och dess omedelbara effekter på marknadsstrukturen
När den nya spellagen trädde i kraft den 1 januari 2019 skedde en omedelbar omstrukturering av marknaden. Spelinspektionen utfärdade under det första kvartalet licenser till ett stort antal operatörer, och i slutet av 2019 hade över 80 bolag erhållit tillstånd att erbjuda onlinecasinospel till svenska konsumenter. Bland de tidiga licensinnehavarna återfanns etablerade namn som Kindred Group (ägare av Unibet), Betsson, LeoVegas och flera internationella storspelbolag med europeisk bas.
Effekterna var mätbara. Spelinspektionens egna rapporter visade att kanalisationsgraden – andelen spel som sker hos licensierade operatörer – steg från uppskattningsvis 55–60 procent år 2018 till över 75 procent under 2020. Det innebar att en större andel av de pengar svenska spelare satsade faktiskt stannade inom det reglerade systemet, med de konsumentskyddsmekanismer och skatteintäkter det medförde. Statens skatteintäkter från onlinespel ökade markant, om än inte lika dramatiskt som optimisterna hade hoppats, delvis på grund av att marknaden visade sig vara mer konkurrensutsatt och marginalerna lägre än förväntat.
En kritisk komponent i det nya systemet var Spelpaus – det nationella självavstängningsregistret som trädde i kraft samtidigt med omregleringen. Alla licensierade operatörer var skyldiga att ansluta sig och respektera spelarnas självavstängningar. Detta var en teknisk utmaning som krävde standardiserade API-integrationer och realtidskontroller vid varje inloggningsförsök. Implementeringen var inte felfri – under de första månaderna rapporterades brister i hur snabbt operatörerna uppdaterade sina system – men mekanismen som helhet representerade ett genuint framsteg jämfört med den tidigare situationen där varje operatör hanterade ansvarsfrågor isolerat.
Betalningslösningar utgjorde en annan central dimension av omregleringen. Under gråzonsperioden hade många utländska kasinon använt sig av kreativa betalningsvägar för att kringgå svenska bankers informella blockeringar. Med licenssystemet normaliserades betalningsflödena, och aktörer som specialiserade sig på digitala plånböcker och alternativa betalningsmetoder fick en naturlig roll i ekosystemet. Sajter som dokumenterar detta landskap, exempelvis http://jeton-casinos.com, speglar hur betalningsinfrastrukturen har blivit en integrerad del av hur spelare utvärderar och väljer plattformar, snarare än ett tekniskt sidospår.
Teknologisk utveckling och spelupplevelsens förändring
Parallellt med den regulatoriska omvandlingen har den teknologiska utvecklingen omformat vad ett onlinecasino faktiskt erbjuder. Under de tidiga åren av onlinecasinospel i Sverige – grovt räknat perioden 2000–2010 – dominerade enkla Flash-baserade spel med begränsad grafik och statisk spelmekanik. Spelupplevelsen var funktionell men saknade den atmosfär och det djup som landbaserade kasinon kunde erbjuda. Det var ett kompromissernas medium.
Övergången till HTML5 runt 2012–2014 markerade ett teknologiskt skifte. Flash-teknologin var beroende av plugin-installationer och fungerade dåligt på mobila enheter, medan HTML5 möjliggjorde sömlös spelning direkt i webbläsaren oavsett enhet. Konsekvensen var dramatisk: andelen spel som skedde via mobila enheter exploderade. Enligt branschdata från H2 Gambling Capital utgjorde mobilspel mindre än 20 procent av onlinecasinoomsättningen i Sverige 2012, men hade passerat 65 procent vid 2019 års omreglering och fortsatte stiga under åren därefter.
Live casino-segmentet representerar kanske den mest intressanta teknologiska utvecklingen under 2010-talet. Evolution Gaming, grundat i Stockholm 2006 och sedermera börsnoterat på Nasdaq Stockholm, byggde en affärsmodell kring att streama riktiga dealers och bords till spelare via höghastighetsinternet. Bolagets tillväxt är ett mått på hur svenska spelare tog till sig formatet: från en nischprodukt till att live casino idag utgör en av de snabbast växande kategorierna inom onlinespel. Evolutionens intäkter ökade från drygt 300 miljoner euro 2018 till över 1,5 miljarder euro 2022, en tillväxt som i hög grad drivits av europeiska reglerade marknader inklusive Sverige.
Spelautomater – slots – har genomgått en parallell evolution. Moderna videoslots från leverantörer som NetEnt (grundat i Göteborg 1996), Play’n GO och Thunderkick erbjuder komplex spelmekanik med multipla bonusfunktioner, progressiva jackpottar och narrativa element som var otänkbara i de tidiga Flash-spelen. Reglering har här haft en direkt effekt på speldesign: Spelinspektionens krav på att bonusfunktioner ska vara möjliga att stänga av, och att spel ska ha tydliga RTP-värden (Return to Player) synliga för spelaren, har tvingat leverantörer att tänka om kring hur de kommunicerar spelmekanik. Det är en form av reglering som påverkar produktdesignen på ett fundamentalt sätt.
Utmaningar och framtida riktningar för den svenska spelmarknaden
Trots att omregleringen på många sätt kan betraktas som en framgång har den inte löst alla problem. En av de mest ihållande utmaningarna är förekomsten av icke-licensierade operatörer som fortsätter att rikta sig mot svenska spelare. Spelinspektionen publicerar regelbundet listor över blockerade domäner och har samarbetat med svenska internetleverantörer för att implementera DNS-blockering mot olovliga sajter. Effektiviteten av dessa åtgärder är omdebatterad – tekniskt kunniga spelare kan kringgå blockering via VPN – men de sänder en tydlig signal om att myndigheten tar sitt tillsynsansvar på allvar.
Bonusregleringen är ett annat område där den svenska marknaden sticker ut. Spellagen föreskriver att operatörer endast får erbjuda en välkomstbonus per spelare och spelbolag, och att bonusar måste vara transparenta och rättvisa. Syftet var att minska aggressiv marknadsföring och de ibland vilseledande omsättningskraven som präglade gråzonsperioden. Konsekvensen har dock blivit att den svenska marknaden i bonushänseende är mer restriktiv än exempelvis den maltesiska, vilket har skapat en dynamik där vissa spelare aktivt söker sig till utländska operatörer för att få tillgång till mer generösa erbjudanden.
Spelansvarsfrågorna har också blivit mer komplexa med tidens gång. Forskning från Folkhälsomyndigheten och Centralförbundet för alkohol- och narkotikaupplysning (CAN) visar att andelen problemspelare i Sverige inte har minskat i den utsträckning som optimisterna hoppades på efter omregleringen. Spelpaus-systemet fungerar tekniskt, men spelberoende är ett beteendeproblem som inte löses enbart av tekniska spärrar. Debatten om huruvida onlinecasinon bör tillåtas marknadsföra sig på tv och i sociala medier har blossat upp med jämna mellanrum, och 2020 infördes temporära pandemirestiktioner som begränsade bonusmarknadsföring ytterligare.
JetonCasinos och liknande branschanalytiker har pekat på att betalningsekosystemet kommer att spela en avgörande roll för marknadens framtida form. Kryptovalutor, direktbanksbetalningar via Open Banking-standarder och digitala plånböcker förändrar hur spelare hanterar sina spelkonton. Spelinspektionen har hittills inte tagit en tydlig ställning till kryptovalutor som betalningsmedel i det licensierade systemet, men frågan kommer oundvikligen att behöva adresseras när teknologin mognar och efterfrågan ökar.
Artificial intelligence och maskininlärning börjar också hitta konkreta tillämpningar inom spelansvar. Flera operatörer verksamma på den svenska marknaden har investerat i system som analyserar spelmönster i realtid och kan flagga beteenden som indikerar problematiskt spelande – ovanligt höga insatser, snabb ökning av spelfrekvens, eller spelande under ovanliga tider på dygnet. Dessa system kan trigga automatiska interventioner, som att spelaren erbjuds ett samtal med en spelansvarshandläggare eller att en tillfällig insatsgräns aktiveras. Det är en form av proaktivt spelansvarsarbete som sträcker sig bortom de reaktiva mekanismerna som Spelpaus representerar.
Den svenska onlinecasinomarknaden befinner sig i ett tillstånd av kontinuerlig förändring, drivet av teknologisk innovation, regulatorisk anpassning och förändrade konsumentbeteenden. Omregleringen 2019 skapade ett ramverk som var mer ändamålsenligt än det tidigare monopolsystemet, men det är tydligt att varken reglerare eller operatörer kan betrakta det som ett färdigt projekt. De kommande åren kommer sannolikt att präglas av ytterligare skärpning av spelansvarsreglerna, fortsatt teknologisk disruption inom betalningslösningar och spelformat, samt en pågående diskussion om hur balansen mellan konsumentskydd och marknadsfrihet bäst uppnås i en digital miljö som per definition saknar geografiska gränser.
Είστε φυσικά ελεύθεροι να εκφράσετε τις προσωπικές σκέψεις, ιδέες και συναισθήματα, τηρώντας όμως τα όρια του επιτρεπτού και του λογικού. Πάντως, ό,τι κι αν υποστηρίξετε, είστε σίγουρα υποχρεωμένοι να το τεκμηριώσετε με ακρίβεια. Όσο πιο πειστική είναι η αποδεικτική σας σκέψη, τόσο πιο αξιόλογο θεωρείται το γραπτό σας και τόσο πιο ώριμη και πετυχημένη η συγγραφική σας απόπειρα. Αποφύγετε τις απολυτότητες, το συνθηματολογικό λόγο, τις «κλισέ» εκφράσεις, καθώς και τη χρήση πολλών παραδειγμάτων και γνωμικών. Εκφραστείτε απλά, κατανοητά και προσωπικά. Και μην ξεχνάτε ότι η έκθεση ιδεών, για την οποία μέχρι τώρα μιλάμε, γράφετε πάντα στο γ΄ ενικό ή γ΄ πληθυντικό πρόσωπο. Σε κάποιες περιπτώσεις και στο α΄ πληθυντικό. Αποφύγετε εντελώς τη χρήση του α΄ ενικού προσώπου. Και αυτό γιατί προσωποποιεί το γραπτό σας λόγο άγαρμπα. Ό,τι γράφετε είναι φυσικά δικό σας δημιούργημα. Οι ιδέες που παρουσιάζετε είναι ασφαλώς δικές σας. Δε χρειάζονται επιβεβαίωση ταυτότητας του τύπου: «πιστεύω, θεωρώ, έχω τη γνώμη, σημειώνω, τονίζω και άλλα τέτοια συναφή». Να είστε απρόσωποι, ξεκάθαροι και επαρκώς τεκμηριωμένοι σε όσα γράφετε. Η έκθεση ιδεών δεν είναι εξομολόγηση, ούτε φιλική κουβέντα, ούτε διάλογος, ούτε και προφορική ομιλία. Για το λόγο αυτό δε γράφουμε ποτέ με τον τρόπο που μιλάμε. Ο προφορικός λόγος είναι πρόχειρος και απλός. Στο κείμενό μας προσπαθούμε να είμαστε πιο επίσημοι και σύνθετοι.
Τηρούμε πάντοτε το όριο ανάπτυξης που μας έχει δοθεί, με μια επιτρεπτή απόκλιση 20 – 30 λέξεων προς τα πάνω ή προς τα κάτω. Για να πετύχουμε το επιθυμητό όριο κειμένου που μας ζητούν και για να αποφύγουμε τυχόν επαναλήψεις νοημάτων και ιδεών, χρησιμοποιούμε υποχρεωτικά σχεδιάγραμμα περιεχομένου, προτού να αρχίσουμε την ανάπτυξή μας. Το σχεδιάγραμμα μας βοηθά να οριοθετήσουμε το περιεχόμενο της σκέψης και των ιδεών μας και προσδιορίζει από την αρχή το πλαίσιο στο οποίο θα κινηθεί η ανάπτυξή μας. Εφαρμόζουμε την τεχνική αυτή, όσο κι αν φαίνεται ότι είναι χρονοβόρα και κουραστική, γιατί μόνο θετικά έχει να μας προσφέρει. Με αφορμή την παρατήρησή μου για το θέμα των επαναλήψεων σε νοήματα, σας εφιστώ την προσοχή και στις επαναλήψεις λέξεων. Φροντίζουμε να μη χρησιμοποιούμε συνεχώς τις ίδιες λέξεις. Αυτό γίνεται κουραστικό και δείχνει αδυναμία ευρείας χρήσης της γλώσσας. Συνεπώς, η επαναλαμβανόμενη χρήση της ίδιας λέξης είναι κάτι το απαγορευτικό για την έκθεση.
Σε σχέση με την τεχνική ανάπτυξης των θέσεών σας, επιδιώξτε να κινείστε πάντα στη «μέση οδό». Μην παίρνετε σαφή θέση υπέρ ή κατά των θεμάτων που επεξεργάζεστε. Να σκέφτεστε πάντα διπλωματικά. Κινούμαι στη μέση και έχω κοντά μου όλες τις αντιτιθέμενες απόψεις. Μπορώ να κερδίσω όλους τους αναγνώστες του κειμένου μου, οι οποίοι σίγουρα δε θα έχουν όλοι την ίδια άποψη πάνω στο θέμα. Βέβαια, υπάρχουν και θέματα που δε χωρούν καμία αμφισβήτηση. Σ’ αυτά είμαι φυσικά απόλυτος στη διατύπωση της θέσης μου (π.χ. στην αξιολόγηση του προβλήματος των ναρκωτικών, στο θέμα της βίας, της εγκληματικότητας, του ρατσισμού και σε άλλα σχετικά προβλήματα και φαινόμενα κοινωνικής παθογένειας).
Πάντως, είναι πολύ πιθανό να σας ζητηθεί να γράψετε ένα κείμενο που δεν είναι της κλασικής μορφής μιας έκθεσης ιδεών. Πολύ συχνά ζητείται από τους μαθητές να γράψουν επιστολές, ομιλίες, άρθρα1 ή και δοκίμια. Προσέξτε στις περιπτώσεις αυτές κάποια πράγματα που έχουν να κάνουν με το ύφος του λόγου, το πρόσωπο στο οποίο πρέπει να γραφεί το κείμενο και ποια είναι η σωστή παρουσίαση στο χαρτί, ανάλογα με την κατηγορία στην οποία ανήκει. Στις περιπτώσεις των άρθρων και των δοκιμίων τα πράγματα είναι απλά. Γράφετε σε ύφος επίσημο και τεκμηριωμένο, χωρίς ουσιαστικές διαφορές από την έκθεση ιδεών, προσέχοντας ότι στην κατηγορία του στοχαστικού δοκιμίου, το ύφος επιβάλλεται να είναι συνειρμικό. Και στις δύο μάλιστα περιπτώσεις το κείμενο είναι ενυπόγραφο. Στο τέλος δηλαδή γράφετε το όνομά σας ως συντάκτες ενός δημοσιογραφικού κειμένου (άρθρου) ή ως συγγραφείς κειμένου γενικότερου προβληματισμού (δοκιμίου)2. Στην περίπτωση της επιστολής, πρέπει να προσδιορίσετε αρχικά το είδος του ύφους της, επίσημο ή πρόχειρο – οικείο, ανάλογα με τον παραλήπτη της. Μην ξεχνάτε να σημειώσετε στην αρχή τα προσωπικά σας στοιχεία και την ημερομηνία γραφής της, όπως και μια τυπική έκφραση προσφώνησης του παραλήπτη (π.χ. αγαπητέ κύριε ή κυρία σε επίσημο γράμμα ή φίλε… σε γράμμα που προορίζεται για πολύ γνωστό σας πρόσωπο). Στο τέλος συμπεριλάβετε και μια ανάλογη επιφώνηση (π.χ. με σεβασμό, με τιμή, με εκτίμηση, με εγκάρδιους χαιρετισμούς, με φιλικούς χαιρετισμούς κ.τ.λ.). Σε κάθε περίπτωση η επιλογή είναι δική σας, ανάλογα με το είδος του κειμένου και περισσότερο σε σχέση με το πρόσωπο που υποτίθεται πως θα είναι ο αποδέκτης του. Για την περίπτωση δε της σύνταξης προφορικής ομιλίας (δηλαδή λόγου), επιβάλλεται να γράψετε μια ταιριαστή με την περίσταση προσφώνηση, όπως και επιφώνηση (σας ευχαριστώ για την προσοχή σας, ευχαριστώ που με ακούσατε, ελπίζω να βοήθησα στους προβληματισμούς σας κ.λπ.).
Σε κάθε περίπτωση πάντως, πρέπει να προσαρμόζετε τη μορφή του κειμένου σας και το ύφος του ανάλογα με το είδος του, το οποίο πρέπει να έχετε αναζητήσει από την αρχή που αντικρίζετε το θέμα σας, ώστε να μην είστε αναγκασμένοι στο τέλος να κάνετε αλλαγές, που ίσως τότε να μην είναι εφικτό να πραγματοποιηθούν.
Προσπάθησα να δώσω, όσο αυτό είναι εφικτό και όσο είναι δυνατή μια πλήρης ανάπτυξη κατευθυντήριων οδηγιών γραφής ενός κειμένου, ένα συνοπτικό οδηγό βασικών κανόνων για τη συγγραφή ενός προσεγμένου γραπτού αποσπάσματος. Η επιτυχία στη συγγραφή πάντως, επιμένω ότι κατακτείται με τη συνεχή ενασχόληση με το γραπτό λόγο. Όσο γράφετε, γίνεστε καλύτεροι, αποδοτικότεροι και πληρέστεροι στις αναπτύξεις σας. Αν αισθανθείτε πραγματική αγάπη για το λόγο (προφορικό ή γραπτό), αν δείτε την έκθεση όχι σαν αγγαρεία, αλλά σαν έκφραση και αποκάλυψη (ή ανακάλυψη) του εαυτού σας και του εσωτερικού σας κόσμου, τότε σίγουρα θα πετύχετε ένα τουλάχιστον αξιοπρεπές κείμενο.
Πολλοί λένε ότι η συγγραφή κειμένων είναι ταλέντο και γεννιέσαι μ’αυτό. Εγώ σαν καθηγητής πιστεύω ότι τεχνικά και περιεχομένου θέματα της έκθεσης διδάσκονται και μαθαίνονται με την πάροδο του χρόνου. Βέβαια, είναι μια χρονοβόρα διαδικασία, που χρειάζεται υπομονή και συνεχή ενασχόληση. Και τα ταλέντα του λοιπόν μπορεί να τα καλλιεργήσει ο άνθρωπος και να γίνει καλύτερος σε όσα έχει, αλλά και να αποκτήσει και όσα δεν έχει. Γι’ αυτό συστηματική δουλειά, προσοχή και ωριμότητα θέσεων, ιδεών και εφαρμογής τεχνικών κανόνων.
Θεσσαλονίκη, 2 Φεβρουαρίου 2004
Αλέξανδρος Γ. Αλεξανδρίδης
ΦΙΛΟΛΟΓΟΣ
Κοινοποιήστε:
Σχετικά
By освітній портал • Διδακτική 0 • Tags: κείμενα, λύκειο, τεχνικό